Veilig werken langs de weg

Dit artikel richt zich op verlichting en zichtbaarheid rond werkvoertuigen bij onderhoud, grondwerk en servicewerkzaamheden. Verlichting is één onderdeel van de voorbereiding: verkeersmaatregelen, opleiding en werkafspraken moeten eveneens passen bij de locatie. De vereiste uitvoering en het toegestane gebruik worden bepaald door de lokale voorschriften en de afspraken met opdrachtgever en wegbeheerder.

Risico’s bij het werken langs de weg

Medewerkers kunnen te maken krijgen met passerend verkeer én met voertuigen en machines binnen de werkplek. In het donker wordt het bovendien lastiger om personen, obstakels en de grenzen van het werkgebied te herkennen. Een fel verlicht voertuig betekent niet automatisch dat ook de omgeving goed zichtbaar is.

Stem daarom vooraf af waar het voertuig staat, waar mensen werken of lopen en vanuit welke richtingen verkeer nadert. Laat de noodzakelijke verkeersmaatregelen bepalen door een daarvoor deskundige partij. Beoordeel de verlichting als onderdeel van die complete werksituatie.

Welke verlichting heeft een werkvoertuig nodig?

Begin bij de functie van het licht. Licht om de weg te zien, licht om een werkplek te verlichten en licht om anderen te waarschuwen vragen om verschillende keuzes.

Lichtfunctie	Doel	Aandachtspunt
LichtfunctieRij- en voertuigverlichting	DoelZicht tijdens het rijden en herkenbaarheid van het voertuig en zijn manoeuvres.	AandachtspuntDe vereiste lichtfuncties moeten passen bij voertuig en gebruik.
LichtfunctieWerkverlichting	DoelHet directe werkgebied, gereedschap of een laad- en loszone verlichten.	AandachtspuntStem lichtbeeld en afstelling af op de werkplek en de positie van mensen.
LichtfunctieWaarschuwingssignalering	DoelAndere weggebruikers attenderen op een bijzondere situatie.	AandachtspuntGebruik passende signalering volgens de geldende voorschriften en het verkeersmaatregelenplan.
LichtfunctieWerkvak- en tijdelijke rijbaanverlichting	DoelDe werkruimte of het verloop van de verkeersruimte zichtbaar maken.	AandachtspuntBeoordeel afzonderlijk of voertuiggebonden lampen voldoende zijn; een lichtplan kan aanvullende voorzieningen vereisen.

Een werklamp vervangt geen waarschuwingslicht. Een zwaailamp vervangt op zijn beurt geen verlichting van de werkplek of voorgeschreven wegafzetting. Heeft één armatuur meerdere functies, beoordeel dan per functie de goedkeuring, schakeling en gebruiksvoorwaarden.

Werken in het donker: zicht op de werkplek en het verkeer

Bij nachtwerk verdienen zowel het werkgebied als de benadering door andere weggebruikers aandacht. Bekijk niet alleen wat de bestuurder vanuit de cabine ziet, maar ook het zicht vanaf de plek waar medewerkers lopen en werken. Voorkom dat een felle lichtbron het zicht op mensen, afzettingen of verkeersborden belemmert.

Richt het licht op de werkzaamheden

Kies het lichtbeeld op basis van de afstand en de vorm van het werkgebied. Controleer op donkere zones en hinderlijke schaduwen door de opbouw, lading of uitrusting. Alleen meer lumen toevoegen lost een ongeschikte lichtverdeling niet op. Lees voor de technische keuze verder over het juiste lichtbeeld voor LED-werklampen.

Controleer de opstelling vanuit meerdere richtingen

Beoordeel de opstelling vanaf veilige posities die representatief zijn voor medewerkers en naderend verkeer. Controleer of lampen direct in de kijkrichting schijnen en of andere belangrijke signalen zichtbaar blijven. Pas plaatsing, richting of een daarvoor geschikte lichtinstelling aan als de situatie daarom vraagt. Voor de uitvoering verwijzen we naar montage en afstelling van werklampen.

Maak afspraken over het schakelen

De rit naar de locatie, het inrijden van een werkvak en de werkzaamheden zelf zijn verschillende situaties. Leg vast welke lichtfuncties op welk moment worden gebruikt. Ga er niet van uit dat alle aanwezige lampen voortdurend mogen of moeten branden. Controleer na verplaatsing of een verandering van de opbouw opnieuw of de verlichting nog bij de werksituatie past.

Zwaailampen, flitsers en andere waarschuwingssignalering

Bij de keuze van LED-zwaailampen, flitsers of een zwaaibalk zijn de herkenbaarheid van het voertuig en de zichtbaarheid vanuit de benodigde richtingen belangrijk. Controleer of de opbouw, een open laadklep of het werkmaterieel de signalering afschermt.

Gebruik de voorgeschreven instellingen en houd rekening met gebruik bij dag en duisternis. Voeg niet zonder beoordeling extra flitsers toe: het geheel moet duidelijk blijven voor de weggebruiker. De toegestane toepassing hangt af van de werkzaamheden, het voertuig en de lokale regels. Lees de verdieping over veiligheidssignalering op voertuigen en het gebruik van oranje zwaailichten.

Traffic advisors en alternerende verlichting

Een traffic advisor kan een richtinggevend lichtpatroon tonen. Alternerende verlichting bestaat uit lichtbronnen die afwisselend oplichten. De uitvoering en betekenis hangen af van de toepassing; beide zijn geen automatische vervanging voor voorgeschreven bebording, actieramen of verkeersbegeleiding. Stem gebruik en patroon af op de geldende eisen en de gekozen verkeersmaatregelen.

Bekijk de traffic advisors van TRALERT® voor de beschikbare uitvoeringen en productspecificaties.

Verkeerskegels, geleidebakens en actieramen

Afzettingen en bebording maken duidelijk waar de verkeersruimte en de werkruimte liggen. Ze blijven van belang naast de verlichting op het voertuig. Afmetingen, aantallen en opstellingen zijn niet overal gelijk: volg de voorschriften voor de betreffende locatie en het verkeersmaatregelenplan.

Verkeerskegels bij werkzaamheden

Verkeerskegels kunnen onderdeel zijn van een tijdelijke afzetting. Het plaatsen van enkele kegels maakt een werkplek op zichzelf nog niet veilig. De gekozen opstelling moet passen bij het verkeer, de werkzaamheden en de afgesproken beschermingsmaatregelen.

Geleidebakens en schildjes voor wegafzetting

Geleidebakens, ook wel verkeersschildjes genoemd, helpen het verloop van de tijdelijke verkeersruimte herkenbaar te maken. Controleer of ze goed zichtbaar, schoon en correct opgesteld zijn. Verlichting van het werkvoertuig mag de herkenbaarheid van de bakens en de afzetting niet verstoren.

Actieramen bij stationaire en rijdende afzettingen

Een actieraam combineert bebording en eventueel signalering op een voertuig of aanhangwagen. Welke uitvoering nodig is, hangt af van het wegtype en de werkzaamheden. Bij een rijdende afzetting is bovendien afstemming nodig tussen de betrokken voertuigen. Volg ook voor het zichtbaar maken of afdekken van bebording de toepasselijke voorschriften.

Zichtbaarheid van medewerkers

Draag de voorgeschreven signaalkleding en houd deze schoon en in goede staat. Kleding vervangt geen veilige looproute, afstand tot bewegend materieel of werkafspraken. Controleer ook bij ingeschakelde verlichting of medewerkers zichtbaar blijven wanneer zij naast of achter het voertuig werken.

Praktijkvoorbeeld: MAN TGS 8×8 van Grondwerken De Haese

De MAN TGS 41.540 8×8 van Grondwerken De Haese is uitgerust met verschillende soorten TRALERT®-verlichting. Partner Autocam uit Izegem monteerde en sloot het pakket aan. De configuratie omvat onder meer Nemesis Series lightbars, Apex Series werklampen, flitsers en breedtepalen.

Het project laat zien hoe verschillende lichtfuncties op één professioneel werkvoertuig worden gecombineerd. Voor een eigen toepassing moeten de montage, aansturing en gebruiksomstandigheden afzonderlijk worden beoordeeld. Bekijk het volledige De Haese-project met toegepaste verlichting.

Controlelijst vóór aanvang van de werkzaamheden

Neem de verlichting mee in de controle van de werkplek. Deze aandachtspunten vullen de werk- en veiligheidsinstructies aan:

• Zijn de benodigde lichtfuncties aanwezig, schoon en werkend?
• Zijn de werkzone en looproutes voldoende zichtbaar, zonder hinderlijke donkere plekken?
• Blijven waarschuwingslichten zichtbaar wanneer de opbouw of uitrusting in werkstand staat?
• Belemmert het licht het zicht van medewerkers of passerend verkeer niet?
• Blijven verkeersborden, bakens en de grenzen van het werkvak herkenbaar?
• Weet de bestuurder welke lichtfuncties tijdens rijden, manoeuvreren en werken worden gebruikt?
• Is een nieuwe controle nodig na het verplaatsen van het voertuig of het veranderen van de werkzaamheden?

Verlichting afstemmen op uw werkvoertuig

TRALERT® ondersteunt zakelijke partners bij de keuze van voertuigverlichting, werklampen en waarschuwingssignalering. Geef voor een gericht advies het voertuigtype, de werkzaamheden, de beschikbare montageposities en het te verlichten werkgebied door. Foto’s van de opbouw en informatie over de elektrische aansluiting helpen om de toepassing te beoordelen.

Bekijk onze LED-werklampen of neem contact op voor technische ondersteuning bij uw verlichtingsvraagstuk.