Regelgeving voor het toevoegen van werklampen bij O3 of O4 voertuigen

De verschillende mogelijkheden om extra werklicht toe te voegen

Doordat manoeuvreerlichten sinds enkele jaren ook zijn toegestaan volgens de Europese typegoedkeuring, is er best veel mogelijk op het gebied van extra werkverlichting op O3- en O4-voertuigen. Zo kunt u extra achteruitrijlichten, manoeuvreerlichten of gewone werkverlichting toevoegen. Toch zorgt de installatie van extra lampen in de praktijk nog voor de nodige verwarring. Welke typegoedkeuring moet de gekozen lamp hebben? En mag u deze lampen zomaar automatisch laten aansluiten op de achteruitversnelling? Het antwoord is sterk afhankelijk van de gewenste lichtfunctie en de gekozen goedkeuringsroute: Europese typegoedkeuring (af-fabriek) of achteraf opbouwen (aftermarket).

In dit artikel leest u hoe de wet- en regelgeving in elkaar steekt als het gaat om werklampen voor meer licht bij het achteruitrijden of bij het laden en lossen. Ook leggen we uit wat de coderingen AR en ML op de lampen betekenen en wat de regelgeving in de praktijk inhoudt voor trailerbouwers en carrosseriebedrijven.

Route 1: Af-fabriek met Europese typegoedkeuring

Bouwt u een nieuwe O3- of O4-oplegger die via een volledige Europese typegoedkeuring (WVTA) op de markt wordt gebracht? Dan kunt u manoeuvreerlichten, werkverlichting of extra achteruitrijlichten installeren onder bepaalde voorwaarden, die we hieronder nader toelichten.

Werkverlichting

Trailerfabrikanten kunnen extra zij- of achterverlichting binnen de Europese typegoedkeuring (WVTA) opnemen als werkverlichting, bedoeld om tijdens werkzaamheden de omgeving rond het voertuig te verlichten. Dit biedt relatief veel vrijheid bij het aantal en de montagepositie van de lampen. Werkverlichting heeft daarbij een andere functie dan achteruitrijverlichting (AR) of manoeuvreerlicht (ML): het is bedoeld voor het verlichten van een werkgebied of werkzaamheden rondom het voertuig. De specifieke eisen voor het gebruik van werkverlichting kunnen daarnaast afhankelijk zijn van de nationale regelgeving.

Extra manoeuvreerlichten aan de zijkant

Sinds de inwerkingtreding van UN Regulation No. 48, Revision 14 – Amendment 2 zijn manoeuvreerlichten binnen UNECE R48 ook toegestaan op aanhangwagens en opleggers. Een harde voorwaarde hierbij is dat de gebruikte lampen een geldige ECE R23 of ECE R148-goedkeuring moeten hebben volgens de officiële typegoedkeuringsdocumentatie en dat de bijbehorende functiecode “ML” permanent op de lamp zelf (op het glas of de behuizing) is aangebracht. Zonder dit officiële certificaat en de fysieke markering mag de lamp niet voor deze functie worden ingezet.

Hoeveel manoeuvreerlichten mag je toevoegen?

• Tot 6 meter voertuiglengte: 1 of 2 lampen (maximaal 1 per zijde).
• Tussen 6 en 9 meter voertuiglengte: maximaal 4 lampen (maximaal 2 per zijde).
• Langer dan 9 meter (de meeste O4-opleggers): maximaal 6 lampen (maximaal 3 per zijde).

Voorwaarden voor de plaatsing van manoeuvreerlichten

• De lampen: Moeten officieel gecertificeerd zijn volgens ECE R23 of ECE R148 en permanent voorzien zijn van de functiecode ML op de behuizing of het glas.
• De elektrische schakeling (Paragraaf 6.26.7): De manoeuvreerlichten op de trailer mogen nooit geactiveerd kunnen worden tenzij de positielichten van de oplegger zijn ingeschakeld.
• De inschakelvoorwaarden: De wet staat automatische activering toe bij het inschakelen van de achteruitversnelling, bij het activeren van een parkeercamerasysteem, óf bij het inzetten van een langzame voorwaartse manoeuvre.
• Snelheidssignalering: Omdat deze lampen dus ook bij voorwaartse manoeuvres kunnen branden, eist het VN-reglement UN R48 dat ze verplicht automatisch uitschakelen zodra de voorwaartse snelheid van de trailer de 15 km/h overschrijdt. Deze uitschakeling moet via een snelheidssignaal rechtstreeks vanuit de aanhangwagen (meestal via het EBS-systeem) worden aangestuurd.

Bron: UNECE, UN Regulation No. 48, Revision 14 – Amendment 2, E/ECE/324/Rev.1/Add.47/Rev.14/Amend.2, par. 6.26.1 en 6.26.7, in werking getreden op 5 juni 2023.

---

Verlichting voor opleggers en zwaar vervoer

TRALERT® is sinds 2005 specialist in ECE-gekeurde, schok- en waterbestendige LED-verlichting voor opleggers, trailers en zwaar transport.

Bekijk onze verlichting voor zwaar vervoer →

---

Extra achteruitrijlichten aan de achterzijde

Aan de achterzijde van een O3- of O4-voertuig categorie mogen 2 additionele lampen worden toegevoegd die worden meegeschakeld als achteruitrijverlichting. Voorwaarde is dat de verlichting R23- of R148-gecertificeerd is en voorzien is van het AR-symbool, wat staat voor achteruitrijverlichting. Daarnaast gelden de montagevoorschriften vanuit ECE R48.

Extra achteruitrijlichten aan de zijkant

Als alternatief voor montage aan de achterzijde staan zowel de UNECE R48-richtlijn als het RDW APK-handboek toe dat deze 2 extra achteruitrijlichten aan de zijkant van het voertuig worden gemonteerd (1 aan de linkerzijde en 1 aan de rechterzijde). De gebruikte lampen moeten expliciet gecertificeerd zijn voor deze functie en voorzien zijn van de AR-code. Een standaard breedstralende werklamp of een lamp met een ML-code (manoeuvreerlicht) is bij deze automatische schakeling op de achteruitrijdraad verboden. Snelheidsgestuurde EBS-schakeling is hierbij niet nodig.

De functiesymbolen AR en ML

Op het glas van de goedgekeurde lamp moet naast de norm (R23 of R148) altijd een van deze functiecodes staan:

1. Functiecode AR (achteruitrijlicht / Reversing Lamp): deze lampen zijn getest om een krachtige lichtbundel recht naar achteren te stralen. Ze mogen wél automatisch meeschakelen met de achteruitversnelling.
2. Functiecode ML (manoeuvreerlicht / Manoeuvring Lamp): deze lampen hebben een heel andere lichtverdeling (maximaal 500 candela rondom) en stralen het licht primair schuin naar beneden om verblinding te voorkomen. Ze mogen nooit zomaar op een standaard achteruitrijdraad worden aangesloten, tenzij het voertuig over een snelheidsgestuurd uitschakelsysteem beschikt.

In de praktijk wordt extra werkverlichting op uiteenlopende O3- en O4-trailers toegepast. Denk aan koelopleggers, schuifzeilopleggers, tank- en silotrailers, kipperopleggers, containerchassis, distributie- en citytrailers, zware middenasaanhangwagens, wipkarren en (semi) diepladers. De extra verlichting wordt vooral gebruikt om tijdens manoeuvreren, laden, lossen of werkzaamheden in het donker beter zicht rondom de trailer te creëren.

Route 2: Achteraf opbouwen in de werkplaats (carrosseriebouw)

Manoeuvreerlicht niet toegestaan
Indien er tijdens de opbouw van een voertuig vraag is naar extra werklampen, valt u terug op nationale wetboeken. Hier ontstaat vaak verwarring, aangezien deze de nieuwste wijzigingen van de Europese ECE R48 niet direct opnemen. Zo is manoeuvreerlicht (ML) voor opleggers/aanhangwagens vaak nog niet apart toegestaan volgens de nationale regelgeving en leidt dit tot afkeur, omdat keurmeesters uitgaan van de geldende regelgeving in het betreffende land.

Om een O3- of O4-trailer tóch van deze extra verlichting te voorzien, kiezen veel opbouwers ervoor om de lampen te monteren en te specificeren als werkverlichting. In tegenstelling tot manoeuvreerlichten is werkverlichting wél expliciet toegestaan op O3- en O4-trailers, mits er wordt voldaan aan de basisregels.

Europese typegoedkeuring en nationale eisen

Waar bij WVTA (Europese typegoedkeuring voor gehele voertuigen) soms al nieuwe ontwikkelingen zijn opgenomen kan dit op landelijk niveau nog niet zo zijn overgenomen. Dit heeft vaak meer tijd nodig. Denk hierbij aan de Signal Road Projection waar we een artikel over hebben geschreven. Bij werkverlichting is het zo dat manoeuvreerlichten bij een vrachtwagen (N2/N3) achteraf wél gemonteerd mogen worden, maar bij de O3/O4-oplegger leiden ze vaak nog tot afkeur omdat het nog niet is doorgevoerd in nationale wetgeving. Hieronder de mogelijkheden die wel zijn toegestaan:

Extra achteruitrijwerklampen aan de zijkant of achterzijde: geschakeld met achteruitrijden

Wat wel is toegestaan, zijn 2 extra achteruitrijlichten aan de zijkant of achterzijde van de oplegger (1 aan beide zijden).

• De schakeling: mag automatisch gekoppeld worden bij achteruitrijden.
• Eisen: de gebruikte lamp moet voorzien zijn van de R23- of R148-goedkeuring met de functiecode AR. Een standaard werklamp of ML-manoeuvreerlamp is dus niet toegestaan.

Extra werklampen aan de zijkant of achterzijde: niet geschakeld met achteruitrijden

Wilt u universele LED-werklampen monteren om de chauffeur rondom de trailer optimaal zicht te bieden? Dat mag, mits gespecificeerd en ingezet als werkverlichting.

• De schakeling: moet volledig onafhankelijk en handmatig worden bediend (via een schakelaar op het chassis of een geschakelde pin naar de cabine). De lampen mogen nooit automatisch met de achteruitversnelling meebranden.

Kiest u als opbouwer voor de flexibele route van handmatig geschakelde werkverlichting? Informeer de eindgebruiker dan goed over de gebruikseisen. Een handmatige schakelaar is namelijk geen vrijbrief voor onbeperkt gebruik tijdens het rijden op de openbare weg:

• 🇳🇱 Nederland: werklichten zijn toegestaan op aanhangwagens. Het gebruik ervan mag echter niet leiden tot hinder of verblinding van andere weggebruikers.
• 🇩🇪 Duitsland (§ 52 lid 7 StVZO): verbiedt het gebruik van werklichten tijdens het rijden volledig. Bij stilstand langs de openbare weg mogen ze wel worden ingeschakeld voor laad- en loswerkzaamheden, mits ze medeweggebruikers niet verblinden.
• 🇬🇧 Verenigd Koninkrijk (RVLR 1989, Reg. 27): het gebruik is uitsluitend toegestaan voor het verlichten van een direct werkgebied, een ongeval of een pechgeval. Gebruik tijdens normaal rijden op de public highway is een overtreding.
• 🇧🇪 België, 🇫🇷 Frankrijk & 🇮🇹 Italië: wit licht dat tijdens de deelname aan het openbare wegverkeer naar de zijkant of achterkant straalt, is niet toegestaan en kan leiden tot boetes of afkeur.

Het aansluiten van extra achteruitrijverlichting

De kunst hierbij is om het veilig te doen zónder dat het elektrische systeem overbelast raakt. Lees hier alles over in het artikel over extra achteruitrijverlichting aansluiten.

Een doordacht verlichtingsplan maken

Extra zijverlichting op een O3- of O4-trailer vraagt vooraf om een helder plan. Gaat u als trailerbouwer binnen een Europese typegoedkeuring voor manoeuvreerlichten, zorg dan voor de vereiste snelheidsgestuurde schakeling en ML-gecertificeerde lampen. Richt u zich op achterafopbouw in de werkplaats? Kies dan voor een onafhankelijk geschakelde werklamp of gebruik zijdelingse achteruitrijlichten met een geldige AR-functiecode.

Bekijk ons volledige assortiment ECE R148-gecertificeerde verlichting voor de carrosseriebouw.

Het verschil tussen ECE R23 en ECE R148

• ECE R23: dit is het oude reglement dat specifiek gold voor de keuring van achteruitrij- en manoeuvreerlampen.
• ECE R148: dit is het nieuwe centrale reglement voor signaalverlichting (LSD). Oude losse reglementen (zoals R23, maar ook R91 voor zijmarkering) zijn hierin samengevoegd. Zowel onder de oude als de nieuwe norm moet de lamp getest zijn voor een specifieke functie.

Wie bepaalt de wetgeving voor voertuigverlichting?

Bekijk de TRALERT®-video over UN ECE-normen & wetgeving voor een visuele uitleg over hoe deze regels in elkaar steken.

---

Disclaimer:

Bij TRALERT® doen we ons uiterste best om de informatie in dit artikel zo nauwkeurig en actueel mogelijk te houden, inclusief de regelgeving rondom voertuigverlichting. Wetgeving kan echter regelmatig veranderen, en hoewel wij ons inspannen om deze wijzigingen tijdig door te voeren, kan het voorkomen dat bepaalde updates of aanpassingen nog niet zijn verwerkt in dit artikel. Wij adviseren onze lezers daarom altijd om de actuele wetgeving te controleren bij hun lokale overheidsinstanties of regelgevende organen, met name wanneer het gaat om uitzonderingen of specifieke nationale voorschriften. TRALERT® is niet aansprakelijk voor enige schade of boetes die voortvloeien uit verouderde of onvolledige informatie in dit artikel.

Neem bij twijfel altijd contact op met de bevoegde autoriteit om te verzekeren dat uw voertuig aan alle wettelijke eisen voldoet.