Regelgeving voor extra achteruitrijlichten, manoeuvreerlichten en werklampen op O3-voertuigen

Dit artikel behandelt de technische voorschriften en maakt onderscheid tussen Europese voertuigtypegoedkeuring (WVTA) en achterafmontage op bestaande voertuigen. Heeft u te maken met een zwaardere oplegger? Bekijk dan de regelgeving voor extra verlichting op O4-opleggers (meer dan 10 ton).

Welke extra werkverlichting is toegestaan op een O3-voertuig?

Tot de O3-categorie behoren onder meer city-opleggers, schuifzeilopleggers, machinetransporters, autotransporters, kippers en zware middenas- of schamelaanhangwagens.

We onderscheiden drie lichtfuncties: extra achteruitrijlichten (AR), manoeuvreerlichten (ML) en werklichten. De eisen voor goedkeuring, aantal en aansluiting verschillen per functie.

De genoemde voertuigtypen zijn toepassingsvoorbeelden. De wettelijke voorschriften gelden voor de betreffende voertuigcategorie en lichtfunctie, niet uitsluitend voor deze uitvoeringen. De toepasbaarheid van specifieke UNECE-bepalingen hangt mede af van de geldende wijzigingsserie en de goedkeuringsroute.

De productnaam is daarbij niet bepalend. Een lamp die als LED-werklamp wordt aangeboden, is niet automatisch goedgekeurd als achteruitrijlicht of manoeuvreerlicht. Daarvoor moet de betreffende functie uit de goedkeuringsdocumentatie en markering blijken.

De standaard eisen voor verplichte voertuigverlichting behandelen we hier niet. Daarvoor verwijzen we naar het TRALERT® overzicht voor vrachtwagen- en opleggerverlichting.

Extra achteruitrijlichten op O3-aanhangwagens

Achteruitrijlichten verlichten het gebied achter het voertuig en maken het achteruitrijden zichtbaar voor andere weggebruikers.

De hiervan installatievoorschriften staan in UNECE R48.

Hoeveel achteruitrijlichten zijn toegestaan?

Voertuiglengte	Aantal achteruitrijlichten
VoertuiglengteTot en met 6 meter	Aantal achteruitrijlichten1 verplicht, een tweede optioneel
VoertuiglengteLanger dan 6 meter	Aantal achteruitrijlichten2 verplicht, maximaal 2 extra optioneel

Bij een O3-aanhangwagen langer dan 6 meter zijn daarmee maximaal vier achteruitrijlichten toegestaan.

De twee optionele lampen mogen achter of, onder voorwaarden, aan de zijkanten worden gemonteerd.

Het maximum van twee extra lampen geldt voor achter- en zijkanten samen.

Achteruitrijlichten aan de achterzijde monteren

Voor de reguliere achteruitrijlichten geldt binnen UNECE R48 een montagehoogte van 250 tot 1.200 mm boven het wegdek. Daarnaast gelden eisen voor de horizontale en verticale zichtbaarheid en de richting waarin de lamp is gemonteerd.

Houd bij de montage rekening met de opbouw, achterbumper, laadklep en overige voertuigonderdelen.

Extra achteruitrijlichten aan de zijkant

Bij voertuigen langer dan 6 meter mogen de twee optionele achteruitrijlichten ook zijdelings worden gemonteerd.

Zijdelingse lampen bieden extra zicht langs de voertuigwanden, bijvoorbeeld bij het achteruitrijden naar een laadperron.

De zijdelingse montage moet voldoen aan de daarvoor geldende oriëntatie- en zichtbaarheidsvoorschriften. Een lamp die uitsluitend is goedgekeurd voor montage recht naar achteren, is niet automatisch geschikt voor iedere zijdelingse positie.

Ook het Nederlandse RDW APK-handboek vermeldt expliciet dat extra achteruitrijlichten aan de zijkant van een aanhangwagen mogen worden gemonteerd.

Hoe worden extra achteruitrijlichten geschakeld?

Achteruitrijlichten worden normaal automatisch ingeschakeld wanneer de achteruitversnelling is geselecteerd.

Voor de twee optionele zijdelingse achteruitrijlichten kent UNECE R48 daarnaast een specifieke mogelijkheid om deze tijdens langzame voorwaartse manoeuvres te gebruiken.

Daarbij gelden aanvullende voorwaarden, waaronder een afzonderlijke bediening en automatische uitschakeling wanneer de voorwaartse snelheid hoger wordt dan 10 km/u.

Bij achterafmontage moet bovendien worden gecontroleerd of de gekozen schakeling is toegestaan volgens de nationale eisen voor het betreffende voertuig.

Welke lampen zijn geschikt als achteruitrijlicht?

Voor de lamp zelf is een geldige goedkeuring voor de achteruitrijfunctie nodig volgens ECE R23 of R148. Een lamp die als achteruitrijlicht wordt toegepast, moet beschikken over een goedkeuring voor de AR-functie.

• ECE R23: het oorspronkelijke reglement voor achteruitrijlichten en manoeuvreerlichten.
• ECE R148: het geharmoniseerde reglement voor lichtsignaalvoorzieningen, waarin onder andere deze functies zijn opgenomen.

Controleer bij de productselectie niet alleen de ECE-norm, maar ook de functiecode, markering en technische documentatie.

Een algemene E-markering of een ECE R10-goedkeuring maakt een lamp niet automatisch geschikt als achteruitrijlicht.

Manoeuvreerlichten op een O3-voertuig

Manoeuvreerlichten zijn bedoeld om het gebied direct naast het voertuig te verlichten tijdens manoeuvres op lage snelheid.

Sinds juni 2023 is deze lichtfunctie binnen UNECE R48 ook voor aanhangwagens en opleggers opgenomen.

Hoeveel manoeuvreerlichten mogen worden toegevoegd?

Lengte O3-voertuig	Maximaal aantal manoeuvreerlichten
Lengte O3-voertuigTot en met 6 meter	Maximaal aantal manoeuvreerlichten2, maximaal 1 per zijde
Lengte O3-voertuigMeer dan 6 tot en met 9 meter	Maximaal aantal manoeuvreerlichten4, maximaal 2 per zijde
Lengte O3-voertuigLanger dan 9 meter	Maximaal aantal manoeuvreerlichten6, maximaal 3 per zijde

Het maximum van zes geldt uitsluitend voor voertuigen langer dan 9 meter.

Waar mogen manoeuvreerlichten worden gemonteerd?

De maximale montagehoogte bedraagt 1.500 mm boven het wegdek. Ook gelden eisen aan de plaatsing in de lengterichting, de onderlinge verdeling en het gebied dat vanuit de lamp zichtbaar moet zijn.

Bij de integratie in het chassis moet rekening worden gehouden met de constructie van het voertuig. Onderdelen zoals zijafscherming, spatborden, assen en opbouwdelen mogen de vereiste lichtverdeling niet ontoelaatbaar beperken.

---

Verlichting voor opleggers en zwaar vervoer

TRALERT® is sinds 2005 specialist in ECE-gekeurde, schok- en waterbestendige LED-verlichting voor opleggers, trailers en zwaar transport.

Bekijk onze verlichting voor zwaar vervoer →

---

Welke goedkeuring is vereist?

Manoeuvreerlichten moeten specifiek zijn goedgekeurd voor de ML-functie volgens ECE R23 of R148.

De functiecode ML geeft aan dat de lamp voor manoeuvreerverlichting is beoordeeld. De lichtverdeling en fotometrische eisen verschillen van die voor een AR-achteruitrijlicht.

Een lamp met uitsluitend een AR-goedkeuring mag daarom niet zonder meer als manoeuvreerlicht worden toegepast. Hetzelfde geldt andersom.

Hoe moeten manoeuvreerlichten worden geschakeld?

De schakeling van manoeuvreerlichten is aan voorwaarden gebonden.

Binnen de regeling voor aanhangwagens mogen de manoeuvreerlichten niet kunnen worden ingeschakeld wanneer de positielichten van de aanhangwagen uitgeschakeld zijn.

Automatische activering is toegestaan onder de in UNECE R48 beschreven omstandigheden, bijvoorbeeld in combinatie met de achteruitrijfunctie of een parkeercamerasysteem.

Een belangrijke eis is dat de manoeuvreerlichten automatisch uitschakelen zodra de voorwaartse snelheid van de aanhangwagen hoger wordt dan 15 km/u.

De snelheidsinformatie moet rechtstreeks afkomstig zijn van de aanhangwagen. Afhankelijk van de voertuigconfiguratie kan hiervoor informatie uit het elektronische remsysteem (EBS) worden gebruikt.

Bepaal daarom al tijdens het ontwerp hoe het snelheidssignaal en de aansturing worden geïntegreerd.

Een ML-lamp uitsluitend op de achteruitrijdraad aansluiten is daarom niet voldoende om aan alle installatievoorschriften te voldoen.

Extra werklichten voor laden en lossen

Niet alle extra verlichting hoeft een AR- of ML-functie te vervullen.

Voor het verlichten van een werkgebied is afzonderlijk geschakelde werkverlichting vaak geschikt.

Deze lichtfunctie wordt onder andere toegepast bij laadkleppen, gereedschapsruimten, oprijvoorzieningen en werkzaamheden rondom het voertuig.

Wanneer kiest u voor gewone werkverlichting?

Voorbeelden van toepassingen zijn:

• Machinetransporters: verlichting tijdens het vastzetten van machines met spanbanden en kettingen.
• Kipperaanhangwagens: extra zicht op het werkgebied tijdens het lossen.
• Autotransporters: verlichting rondom de oprijvoorzieningen tijdens het laden.
• Gesloten en geconditioneerde aanhangwagens: verlichting rondom de laadklep en het laadgebied.

Hoeveel werklichten mogen worden gemonteerd?

Voor gewone werklichten geldt geen vergelijkbaar numeriek maximum als voor AR- en ML-lampen.

Dat betekent niet dat onbeperkt lichtgebruik is toegestaan. De installatie en het gebruik moeten blijven voldoen aan de relevante nationale voorschriften en mogen geen gevaar of hinder voor andere weggebruikers veroorzaken.

Waar mogen werklichten worden geplaatst?

Een onderbouwlamp kan het gebied naast een laadklep verlichten; een hoger gemonteerde werklamp bestrijkt doorgaans een groter oppervlak.

• De lichtverdeling en de richting van de lichtbundel.
• Bescherming tegen vocht, vuil, steenslag en mechanische beschadiging.
• Beschikbare ruimte voor kabels en connectoren.
• De bevestiging aan het chassis of de opbouw.
• Het voorkomen van hinderlijke lichtuitstraling naar andere weggebruikers.

Bij internationaal ingezette voertuigen is het verstandig om ook de gebruiksvoorschriften van de betreffende landen mee te nemen in de keuze voor de montagepositie.

Mogen werklichten automatisch met de achteruitversnelling worden ingeschakeld?

Een gewone werklamp zonder AR-goedkeuring mag niet worden gebruikt als vervanging voor een achteruitrijlicht.

Wanneer verlichting automatisch moet inschakelen bij achteruitrijden, moet worden gekozen voor een daarvoor goedgekeurde lichtfunctie en een schakeling die aan de toepasselijke voorschriften voldoet.

Voor werkverlichting die uitsluitend tijdens werkzaamheden wordt gebruikt, is een afzonderlijke bediening doorgaans de duidelijkste oplossing.

Dat kan bijvoorbeeld via een schakelaar op het voertuig of een afzonderlijke bediening vanuit de cabine.

Mag werkverlichting branden tijdens het rijden?

De gebruiksregels verschillen per land.

In Nederland zijn werklichten op aanhangwagens toegestaan. Het gebruik mag echter geen gevaar of hinder voor andere weggebruikers opleveren.

In Duitsland bepaalt § 52 lid 7 StVZO dat werklichten niet tijdens het rijden mogen worden gebruikt. Ook mogen andere weggebruikers niet worden verblind.

Houd bij internationaal gebruik rekening met de voorschriften van de landen waarin het voertuig rijdt.

Europese typegoedkeuring of achterafmontage

De beoordeling verschilt tussen nieuwe voertuigen met Europese typegoedkeuring en bestaande voertuigen waarop achteraf verlichting wordt gemonteerd.

Route 1: nieuwe O3-aanhangwagen met Europese typegoedkeuring (WVTA)

Bij een nieuwe O3-aanhangwagen kan de verlichting vanaf het ontwerp worden opgenomen in de Europese typegoedkeuring voor het gehele voertuig.

Bij AR- en ML-verlichting moet onder meer worden aangetoond dat:

• De gekozen lampen voor de betreffende lichtfunctie zijn goedgekeurd.
• Het aantal lampen voldoet aan de voorschriften voor de voertuiglengte.
• De montageposities en geometrische zichtbaarheid correct zijn.
• De elektrische schakeling aan de toepasselijke voorwaarden voldoet.
• De installatie past binnen de goedgekeurde voertuigconfiguratie.

Leg de verlichtingsconfiguratie daarom vroeg in het ontwikkeltraject vast, zeker bij meerdere voertuigvarianten.

Route 2: achteraf monteren op bestaande O3-voertuig

Bij het achteraf toevoegen van extra verlichting aan bestaande O3-voertuigen moet rekening worden gehouden met de nationale regelgeving. Hier ontstaat regelmatig verwarring, omdat nationale voorschriften voor voertuigen in gebruik niet altijd direct aansluiten op de nieuwste wijzigingen van UNECE R48.

Een belangrijk voorbeeld zijn manoeuvreerlichten (ML). Hoewel deze lichtfunctie sinds juni 2023 binnen UNECE R48 ook voor aanhangwagens en opleggers is opgenomen, wordt deze in nationale regelgeving niet altijd afzonderlijk als toegestane verlichting vermeld. Daardoor kan achterafmontage tot afkeur leiden, ook wanneer de lamp zelf over de juiste ML-goedkeuring beschikt.

Voor toepassingen waarbij extra verlichting nodig is tijdens het laden, lossen of andere werkzaamheden rondom het voertuig, kan afzonderlijk geschakelde werkverlichting een alternatief zijn. Werklichten vallen niet onder dezelfde installatievoorschriften als manoeuvreerlichten en zijn in verschillende landen onder voorwaarden toegestaan.

Daarbij is het belangrijk dat de lampen daadwerkelijk als werkverlichting worden toegepast. Het uitsluitend anders benoemen van een manoeuvreerlicht maakt een installatie niet automatisch toegestaan. De montage, elektrische aansluiting en het gebruik moeten voldoen aan de geldende nationale voorschriften.

Welke oplossing past bij de toepassing?

Voor een bestaande O3-aanhangwagen waarbij extra licht tijdens het achteruitrijden gewenst is, kunnen goedgekeurde AR-achteruitrijlichten een passende oplossing zijn.

Voor laden en lossen is afzonderlijk geschakelde werkverlichting vaak de beste keuze. Bij intensief gebruik of zware omstandigheden kan heavy-duty werkverlichting van TRALERT® passend zijn.

Wie bepaalt de regelgeving voor voertuigverlichting?

Bekijk de TRALERT®-video over UN ECE-normen en wetgeving voor een toelichting op de totstandkoming en toepassing van voertuigverlichtingsregels.

CAN-bus

Moderne voertuigen kunnen de werking van verlichting elektronisch bewaken. Het aansluiten van extra LED-lampen kan invloed hebben op de belasting van een stroomkring of op de signalen die door het voertuig worden gecontroleerd. Lees meer over de oorzaken en mogelijke oplossingen in ons artikel over CAN-busstoringen bij LED-verlichting.

ECE R10 en elektromagnetische compatibiliteit

ECE R10 heeft betrekking op elektromagnetische compatibiliteit (EMC) van voertuigen en elektrische of elektronische onderdelen.

Deze regelgeving is relevant bij de selectie en integratie van LED-verlichting, maar staat los van de specifieke functiegoedkeuring voor achteruitrijlichten en manoeuvreerlichten.

Een ECE R10-goedkeuring vervangt geen AR- of ML-functiegoedkeuring. Ook bij goedgekeurde AR- en ML-lampen moeten de toepasselijke EMC-eisen worden beoordeeld.

Een passende verlichtingsoplossing samenstellen

Gebruik onderstaande checklist bij de keuze en integratie van extra verlichting.

1. Lichtfunctie: achteruitrijlicht, manoeuvreerlicht of werklicht.
2. Voertuiggegevens: categorie, lengte, constructie en beoogde toepassing.
3. Productgoedkeuring: de juiste functiecode en technische documentatie.
4. Montage: positie, hoogte, zichtbaarheid en bescherming.
5. Elektrische aansluiting: voeding, schakeling, bekabeling en eventuele snelheidsregeling.
6. Goedkeuringsroute: Europese typegoedkeuring of nationale voorschriften voor achterafmontage.

Een vroege afstemming voorkomt onnodige aanpassingen aan de constructie of elektrische installatie.

Veelgestelde vragen over extra verlichting op O3-voertuigen

Hoeveel extra achteruitrijlichten mag een O3-aanhangwagen hebben?

Bij een O3-aanhangwagen langer dan 6 meter voorziet UNECE R48 in twee verplichte en maximaal twee optionele achteruitrijlichten. De twee extra lampen mogen aan de achterzijde of, onder de geldende voorwaarden, aan de zijkanten worden gemonteerd.

Wat is het verschil tussen een achteruitrijlicht en een manoeuvreerlicht?

Een achteruitrijlicht met AR-goedkeuring is bedoeld voor verlichting tijdens achteruitrijden. Een manoeuvreerlicht met ML-goedkeuring verlicht de omgeving naast het voertuig tijdens manoeuvres op lage snelheid. Beide functies hebben eigen eisen voor de lichtverdeling, montage en schakeling.

Hoeveel manoeuvreerlichten mogen op een O3-aanhangwagen worden gemonteerd?

Dat hangt af van de voertuiglengte. Tot en met 6 meter zijn maximaal twee manoeuvreerlichten toegestaan, bij meer dan 6 tot en met 9 meter maximaal vier en bij meer dan 9 meter maximaal zes. Deze aantallen gelden binnen de relevante UNECE-installatievoorschriften.

Mag een gewone werklamp automatisch met de achteruitversnelling worden ingeschakeld?

Een gewone werklamp zonder AR-goedkeuring mag niet als achteruitrijlicht worden gebruikt. Wanneer extra verlichting automatisch moet functioneren bij achteruitrijden, moet de lamp voor die functie zijn goedgekeurd en moet de installatie aan de bijbehorende voorschriften voldoen.

Zijn manoeuvreerlichten ook toegestaan bij achterafmontage?

De toelating van manoeuvreerlichten binnen UNECE R48 betekent niet automatisch dat iedere bestaande O3-aanhangwagen achteraf van deze lichtfunctie mag worden voorzien. De nationale voorschriften en eventuele gevolgen voor de voertuiggoedkeuring moeten afzonderlijk worden beoordeeld.

Extra verlichting voor O3-aanhangwagens en opleggers

TRALERT® levert LED-voertuigverlichting voor trailerbouwers, carrosseriebedrijven en professionele werkplaatsen. Naast afzonderlijke achteruitrijlichten en werklichten bieden wij ook bekabeling, connectoren en complete verlichtingsoplossingen.

Van productselectie tot de integratie in een voertuig denken onze specialisten met u mee over de technische mogelijkheden, montage en elektrische aansluiting.

Wilt u extra verlichting opnemen in een nieuwe O3-aanhangwagen of een bestaande voertuigconfiguratie aanpassen? Neem contact op met TRALERT® om de mogelijkheden voor uw toepassing te bespreken.

Bekijk onze oplossingen voor carrosseriebouw

---

Disclaimer:

Bij TRALERT® doen we ons uiterste best om de informatie in dit artikel zo nauwkeurig en actueel mogelijk te houden, inclusief de regelgeving rondom voertuigverlichting. Wetgeving kan echter regelmatig veranderen, en hoewel wij ons inspannen om deze wijzigingen tijdig door te voeren, kan het voorkomen dat bepaalde updates of aanpassingen nog niet zijn verwerkt in dit artikel. Wij adviseren onze lezers daarom altijd om de actuele wetgeving te controleren bij hun lokale overheidsinstanties of regelgevende organen, met name wanneer het gaat om uitzonderingen of specifieke nationale voorschriften. TRALERT® is niet aansprakelijk voor enige schade of boetes die voortvloeien uit verouderde of onvolledige informatie in dit artikel.

Neem bij twijfel altijd contact op met de bevoegde autoriteit om te verzekeren dat uw voertuig aan alle wettelijke eisen voldoet.